20 października 2026 · poradnik
Jak zrobić mapę katastralną 3D swojej wsi
Od skanów z archiwum do przelotu nad wsią przodków. Całość da się zrobić samodzielnie w programie Gentree. Można też część żmudnej pracy – odczytywanie numerów domów, spisywanie właścicieli, pisanie podpisów do przelotu – oddać asystentowi AI Claude.
Co będzie potrzebne
- Skany mapy katastralnej wsi. Mapy katastru z XIX wieku (w Galicji – kataster franciszkański z lat 1848–1855) są w archiwach państwowych, wiele z nich do pobrania za darmo z szukajwarchiwach.gov.pl – jako ZIP ze wszystkimi skanami jednostki. Najlepiej sprawdza się brulion polowy (skala 1:1440, numery domów przy chałupach); czystopis (1:2880) też działa.
- Numery domów w drzewie. W aktach metrykalnych przy osobach stoi numer domu – wpisz go przy fakcie (zamieszkanie, urodzenie, ślub) albo w notatce. Po nim program łączy osoby z chałupami na mapie.
- Spis właścicieli (jeśli jest) – w archiwach przy mapie bywa protokół gruntów lub spis właścicieli z numerami domów. Nie jest konieczny.
- Internet – do dzisiejszej ortofotomapy z Geoportalu i do modelu terenu. Na zewnątrz idą tylko współrzędne obszaru, żadne nazwiska.
| Samodzielnie | Z Claude | |
|---|---|---|
| Wymagania | Gentree od wersji 0.35 (także darmowy) | Gentree z licencją + konto Claude (aplikacja Claude Desktop albo Claude Code) |
| Oznaczenia arkuszy | przepisujesz z powiększonego napisu nad ramką | Claude odczytuje je z podglądów i wpisuje |
| Dopasowanie do dzisiejszej mapy | 3–5 punktów klikniętych na skanie i na mapie | zwykle i tak lepiej Ty – Claude może sprawdzić odchyłki i podpowiedzieć punkty |
| Domy z numerami | klikasz chałupę, wpisujesz numer | Claude czyta numery z arkuszy i stawia domy; Ty sprawdzasz |
| Właściciele | wklejasz spis „numer – nazwisko” | Claude przepisuje go ze skanu spisu |
| Przelot | automatyczny przelot drona wzdłuż wsi z podpisami przy domach Twoich przodków | reżyserowany: trasa, wysokość, przystanki i opowieść o rodzinie przy kolejnych chałupach |
Samodzielnie – krok po kroku
Mapę zakładasz w zakładce Domy: wybierz wieś i kliknij 🗺 Mapa katastralna. Dalej prowadzą zakładki od 0 do 4.
0. Arkusze
Nowa mapa → wybierz pliki JPG albo od razu cały ZIP z szukajwarchiwach.gov.pl i rodzaj mapy (brulion albo czystopis). Skany trafiają do folderu drzewa, nie do galerii. W brulionie czerwoną ramkę arkusza program znajduje sam; strony bez ramki (okładki) odkłada na bok. Gdy ramka jest zasłonięta rysunkiem albo to czystopis – kliknij Ramka… i dwa przeciwległe narożniki. Skan leżący bokiem obrócisz przyciskiem ↻ 90°.
Przy każdym arkuszu widać powiększony napis znad ramki, np. II. W.C. XVII 21 b i. Przepisz go – z tego oznaczenia program wie,
gdzie arkusz leży w siatce katastralnej, i sam układa z arkuszy mozaikę całej wsi.
Mapy bez takiej siatki (pruskie „Flur … Blatt …”, mapy uwłaszczeniowe z Królestwa, mapy dworskie) też się da – każdy arkusz dopasowujesz wtedy osobno, a kolejny można przypiąć do już ułożonego sąsiada.
1. Dopasowanie
Po lewej mozaika arkuszy, po prawej dzisiejsza ortofotomapa. Kliknij miejsce na skanie, potem to samo miejsce na mapie. Wystarczą 2 pary, lepiej 3–5, rozrzucone po całej wsi: skrzyżowania dróg, kościół lub cerkiew, miejsce, gdzie droga przecina granicę wsi. Przy każdym punkcie program pokazuje odchyłkę w metrach – punkt z dużą odchyłką najpewniej jest źle kliknięty. Dla map z siatki skala powinna wyjść ok. 1,9 m na sążeń.
2. Domy
Kliknij chałupę na skanie i wpisz jej numer. Dom można przeciągnąć, obrysować trzema narożnikami (wtedy w 3D ma kształt z mapy) i oznaczyć jako „numer niepewny”, gdy cyfry są nieczytelne. Spis właścicieli wklejasz jako tekst – wiersz po wierszu, numer domu i właściciel.
3. Na mapie
Dawna mapa leży na ortofotomapie, a suwak przenika jedną w drugą. Kliknięcie domu pokazuje właściciela i osoby z Twojego drzewa, które według aktów mieszkały pod tym numerem. W zakładce Domy przy osobach pojawia się link 🗺 na mapie.
4. Widok 3D i prezentacja
Widok 3D kładzie mapę na model terenu i stawia chałupy. Przycisk 🎬 Utwórz prezentację buduje stronę wsi z przelotem drona: najpierw cała wieś z tytułem, potem lot wzdłuż zabudowy ok. 50 m nad ziemią z podpisem przy każdym domu, w którym mieszkali ludzie z Twojego drzewa, w połowie przejście do dzisiejszego zdjęcia lotniczego, na końcu znów cała wieś. Trwa to kilka minut (pobieranie terenu i ostrej ortofotomapy). Gotową stronę otwiera ▶ Otwórz prezentację.
Strona to jeden plik HTML w folderze drzewa (mapy/strony/) – możesz go wysłać rodzinie; otwiera się w zwykłej przeglądarce, także na telefonie.
Osoby żyjące nigdy się w nim nie pojawiają.
Z Claude – te same kroki, rozmową
Gentree z licencją łączy się z aplikacją Claude (Claude Desktop albo Claude Code) na Twoim własnym koncie Claude – bez klucza API i dodatkowych opłat za zapytania. Włączasz to w ⚙ Ustawienia → Program → Claude (MCP), a tekst konfiguracji z programu wklejasz w ustawieniach Claude. Od tej chwili Claude widzi mapy katastralne otwartego drzewa: podglądy arkuszy z siatką, mozaikę, dzisiejszą ortofotomapę z naniesionymi domami – i może robić to samo, co Ty w oknach programu. Każdą zmianę aplikacja Claude pokazuje do zatwierdzenia.
Mapę zakładasz i dopasowujesz zwykle sam (to kilka minut klikania), a Claude przejmuje to, co najdłużej trwa:
Odczytaj oznaczenia wszystkich arkuszy nowej mapy i wpisz je. Pokaż, które były nieczytelne.
Zaznacz wszystkie domy z numerami na arkuszach mapy. Numery, których nie jesteś pewien, oznacz jako niepewne i wypisz mi je na koniec.
To spis właścicieli z 1850 roku – przepisz go do mapy wsi.
Sprawdź, czy domy leżą na drogach i zabudowie z dzisiejszej mapy. Gdzie jest największe przesunięcie?
Zrób prezentację: przelot z południa na północ 50 m nad wsią, zatrzymaj się przy domach moich przodków i w dwóch zdaniach opowiedz ich historię. Dodaj przejście do dzisiejszego zdjęcia w połowie.
Przygotuj publiczną wersję prezentacji – bez osób z drzewa i bez nazwisk z mojej rodziny.
Podglądy arkuszy i ortofotomapy, które Claude ogląda, oraz dane drzewa, o które pyta, trafiają do Anthropic w ramach Twojej rozmowy z Claude. Osoby żyjące są przed Claude ukryte.
Wskazówki
- Numeracja domów się zmieniała. Numery z mapy z połowy XIX wieku pasują do aktów z tych lat; akty o kilkadziesiąt lat późniejsze mogą dotyczyć innej chałupy o tym samym numerze.
- Punkty dopasowania rozrzuć szeroko. Dwa punkty blisko siebie dają dużą niepewność skali – lepiej trzy na krańcach wsi i jeden w środku.
- Brulion zamiast czystopisu. Na brulionie numery domów są przy chałupach, a skany są dokładniejsze; czystopis bywa czytelniejszy, ale mniej szczegółowy.
- Plik prezentacji jest duży (kilkadziesiąt MB – wbudowane zdjęcia i skany), żeby działał też przy słabym internecie. Na telefonie lepiej otwierać przez Wi-Fi.