Poradniki · 12 listopada 2026
Jak zbudować drzewo genealogiczne krok po kroku
Drzewo genealogiczne to nie tylko ładny rysunek. To uporządkowany zbiór osób, związków i faktów, z których każdy ma swoje źródło. Dobrze zbudowane drzewo da się rozwijać latami, wydrukować na zjazd rodzinny i przekazać dzieciom. Oto jak to zrobić porządnie od początku.
Drzewo przodków, potomków czy całego rodu?
- Drzewo przodków (wywód) zaczyna się od jednej osoby i idzie w górę: rodzice, dziadkowie, pradziadkowie. W każdym pokoleniu liczba przodków się podwaja.
- Drzewo potomków (rodowód) zaczyna się od pary przodków i schodzi w dół, do wszystkich dzieci, wnuków i prawnuków.
- Drzewo rodzinne łączy oba podejścia: przodkowie, ich rodzeństwo, kuzyni i małżonkowie. Tak zwykle wygląda drzewo w programie.
Na początek zbuduj drzewo przodków jednej osoby (zwykle siebie). To najprostsza struktura i najszybciej pokazuje, gdzie są luki.
Narzędzie: papier, arkusz, serwis czy program?
| Narzędzie | Zalety | Wady |
|---|---|---|
| Papier, zeszyt | zawsze pod ręką, dobry na rozmowy z rodziną | trudno poprawiać, brak kopii, nie skaluje się |
| Arkusz kalkulacyjny | znany, łatwo filtrować | relacje rodzinne trudno zapisać, nie rysuje drzewa |
| Serwis internetowy | podpowiedzi, kontakty z krewnymi | dane na cudzym serwerze, często abonament, regulamin decyduje o Twoich danych |
| Program na komputer | dane u Ciebie, pełna kontrola, wydruki, działa bez internetu | trzeba zadbać o kopie zapasowe |
Niezależnie od wyboru sprawdź, czy narzędzie zapisuje dane do pliku GEDCOM. To wspólny format programów genealogicznych: dzięki niemu przeniesiesz drzewo z serwisu do programu i z powrotem.
Krok 1. Osoba główna i najbliższa rodzina
Wpisz siebie (albo osobę, dla której robisz drzewo), rodziców i dziadków. Przy każdej osobie: imiona, nazwisko, płeć, daty i miejsca urodzenia, ślubu, śmierci. U kobiet zawsze wpisuj nazwisko panieńskie jako główne, a nazwisko po mężu jako dodatkowe. Tak robią genealodzy i tak pracują wyszukiwarki: w aktach urodzenia kobieta występuje pod nazwiskiem rodowym.
Krok 2. Fakty, daty i miejsca
Każde zdarzenie zapisuj jako osobny fakt: urodzenie, chrzest, ślub, zgon, pochówek, zamieszkanie, zawód, służba wojskowa, emigracja. Kilka zasad, które oszczędzą pracy później:
- Daty w jednym formacie. Dzień, miesiąc słownie, rok: „4 lutego 1892”. Niepewne oznacz: „ok. 1850”, „przed 1870”, „między 1840 a 1845”.
- Urodzenie to nie chrzest. W starych księgach często zapisano tylko datę chrztu. Wpisz to, co mówi akt, a nie zgaduj.
- Daty z zaboru rosyjskiego po 1868 roku często podawano podwójnie (kalendarz juliański i gregoriański), np. „12/24 maja 1890”. Zapisz obie.
- Miejsca w jednej pisowni. Ustal formę, np. „Wola X, parafia Y”, i trzymaj się jej. Przy dawnych nazwach dopisz dzisiejszą.
- Numer domu z aktu wpisuj przy fakcie. Na wsi to często najlepszy klucz do łączenia osób w rodziny.
Krok 3. Źródło przy każdym fakcie
Źródło to odpowiedź na pytanie „skąd to wiem?”. Wystarczy krótki opis: parafia lub urząd, rodzaj aktu, rok, numer aktu, gdzie jest skan. Na przykład: „Parafia X, urodzenia 1872, akt 45, skan: metryki.genealodzy.pl”. Dołącz skan albo zrzut ekranu aktu. Gdy dwa źródła podają różne daty, zapisz obie i zaznacz, której ufasz bardziej (akt z chwili zdarzenia jest zwykle pewniejszy niż wiek podany w akcie zgonu).
Krok 4. Kolejne pokolenia
Z aktu ślubu dziadków dowiesz się, jak nazywali się ich rodzice. Z aktu urodzenia pradziadka poznasz jego rodziców i chrzestnych. Idź pokolenie po pokoleniu i przy każdym nowym przodku sprawdzaj, czy wiek, miejsce i imiona rodziców się zgadzają. Jeśli w jednej wsi żyło dwóch Janów Kowalskich w tym samym wieku, nie wybieraj „na oko”: szukaj aktu, który ich rozróżni (imię żony, numer domu, chrzestni).
Hipotezy też warto zapisywać, ale wyraźnie oznaczone jako przypuszczenie. Lepiej mieć w drzewie „prawdopodobny ojciec, do potwierdzenia” niż pewny wpis, który za dwa lata okaże się błędny.
Numeracja przodków
Przy dużym drzewie przydaje się numeracja Kekulego (Ahnentafel): osoba główna ma numer 1, jej ojciec 2, matka 3. Ojciec osoby o numerze n ma numer 2n, a matka 2n+1. Mężczyźni mają numery parzyste, kobiety nieparzyste (poza osobą główną), a z numeru od razu wiadomo, w którym pokoleniu jest przodek: numery 8–15 to pradziadkowie, 16–31 prapradziadkowie.
Krok 5. Rodzeństwo, kuzyni, małżonkowie
Rodzeństwo przodków to nie ozdoba. Akty ślubów i zgonów braci i sióstr często podają brakujące dane rodziców, a chrzestnymi bywali krewni. Dopisuj też drugie małżeństwa: wdowiec z dziećmi żenił się zwykle szybko, a dzieci z dwóch związków łatwo pomylić.
Krok 6. Kontrola i porządek
- Czy nikt nie zmarł przed urodzeniem, czy matka nie miała 8 albo 60 lat przy porodzie?
- Czy ta sama osoba nie jest wpisana dwa razy (np. raz jako „Marianna”, raz jako „Maryanna”)?
- Czy każdy fakt ma źródło?
- Czy miejsca mają jedną pisownię?
Na koniec: kopie zapasowe. Trzymaj kopię drzewa na innym dysku albo w chmurze i co jakiś czas eksportuj plik GEDCOM.
Jak to zrobić w Gentree
- Pobierz program (Windows 10 i 11) i utwórz nowe drzewo albo wczytaj plik GEDCOM z innego programu lub serwisu (Ancestry, MyHeritage, Geni, FamilySearch).
- Dodawaj krewnych prosto z kart w drzewie: rodzic, małżonek, dziecko, rodzeństwo. Przy niepewnym ojcu wybierz „przypuszczalny rodzic”, oznaczony znakiem „?” do potwierdzenia aktem.
- Przy faktach wpisuj datę (także przybliżoną albo podwójną juliańską), miejsce z podpowiedzią z bazy miejscowości, numer domu i źródło ze skanem aktu.
- Wyniki z Geneteki wklejasz jako skopiowane wiersze: program rozpozna osobę, dziecko czy rodzeństwo i dopisze fakty ze źródłem.
- „Braki w danych” wskażą błędy w datach i relacjach, „Duplikaty” osoby wpisane dwa razy, a ujednolicanie miejsc poprawi pisownię.
- Kopie zapasowe program robi sam, a każdą zmianę cofniesz w Historii.
Najczęstsze pytania
Ile pokoleń powinno mieć drzewo genealogiczne?
Nie ma reguły. Drzewo do wydruku dla rodziny ma zwykle 4–6 pokoleń. Drzewo badawcze rośnie tak daleko, jak pozwalają źródła, często do przełomu XVIII i XIX wieku.
Czy wpisywać osoby żyjące?
Tak, bez nich drzewo jest niepełne. Ich dane nie powinny jednak trafiać do internetu bez zgody. Więcej w poradniku o prywatności danych żyjących.
Co to jest plik GEDCOM?
To tekstowy format wymiany danych genealogicznych, obsługiwany przez prawie wszystkie programy i serwisy. Pozwala przenieść drzewo między narzędziami i zrobić niezależną kopię.
Jak zapisać datę, której nie znam dokładnie?
Użyj określeń przybliżonych: „ok. 1850”, „przed 1870”, „po 1900”, „między 1840 a 1845”. Nie wpisuj 1 stycznia jako zastępczego dnia, bo później nie odróżnisz go od daty prawdziwej.
Gentree to polski program do drzewa genealogicznego na Windows 10 i 11. Darmowy do 200 osób; licencja do 2000 osób kosztuje 59 zł, bez limitu 129 zł (ceny promocyjne do 31.12.2026, potem 89 i 189 zł), płacisz raz. Szczegóły na stronie głównej.